% Copyright 2026 Adib Hasan. LPPL 1.3c or later.
\documentclass[language=assamese,11pt,oneside,openany]{bookbangla}
% The guide demonstrates the real class, with an A4 layout for documentation.
\setstocksize{297mm}{210mm}
\settrimmedsize{297mm}{210mm}{*}
\settrims{0pt}{0pt}
\setlrmarginsandblock{22mm}{22mm}{*}
\setulmarginsandblock{22mm}{22mm}{*}
\checkandfixthelayout
\linespread{1}
\setmainfont{TeX Gyre Pagella}
\setsansfont{TeX Gyre Heros}
\setmonofont{TeX Gyre Cursor}
\setbanglamainfont{Kalpurush}
% LaTeXbangla registers Assamese; Polyglossia supplies Bengali directly.
% The combined guide uses both languages with the same configured font.
\setotherlanguage[numerals=bengali,changecounternumbering=true]{bengali}
\NewCommandCopy\bengalifont\assamesefont
\newcommand*\bengalifontsf{\bengalifont}
\newcommand*\bengalifonttt{\bengalifont}
\makeatletter
\bookbangla@loadmodule{labels-bangla}
\makeatother
\usepackage{minted,hologo,needspace}
\tcbuselibrary{raster}
\definecolor{BanglaGreen}{HTML}{006847}
\definecolor{BanglaInk}{HTML}{263640}
\definecolor{BanglaRed}{HTML}{C92935}
\definecolor{CodePaper}{HTML}{F4F6F8}
\definecolor{ResultPaper}{HTML}{F0F8F4}
\hypersetup{colorlinks,linkcolor=BanglaGreen,urlcolor=BanglaGreen,
  citecolor=BanglaGreen,pdftitle={BOOKbangla 1.1: User guide},pdfauthor={Adib Hasan}}
\setlength{\parindent}{0pt}
\setlength{\parskip}{4pt plus 1pt}
\setlength{\emergencystretch}{2em}
\setsecheadstyle{\Large\sffamily\bfseries\color{BanglaGreen}\raggedright}
\setsubsecheadstyle{\normalsize\sffamily\bfseries\color{BanglaInk}\raggedright}
\setbeforesecskip{-9pt}
\setaftersecskip{6pt}
\setbeforesubsecskip{-8pt}
\setaftersubsecskip{3pt}
\setsecnumdepth{section}
\setsecnumformat{\csname the#1\endcsname\hspace{.6em}}
\AddToHook{cmd/section/before}{\Needspace{5\baselineskip}}
\AddToHook{cmd/subsection/before}{\Needspace{6\baselineskip}}
% English navigation, with ordinary Bangla numbering inside the examples.
\renewcommand*\thesection{\number\value{section}}
\renewcommand*\thepage{\number\value{page}}
\makepagestyle{manual}
\makeoddhead{manual}{\small\sffamily\color{BanglaGreen}BOOKbangla}{}%
  {\small\sffamily\color{BanglaInk}Version 1.1\quad User guide}
\makeoddfoot{manual}{}{\small\thepage}{}
\makeheadrule{manual}{\textwidth}{.3pt}
\pagestyle{manual}

% Execute the displayed source to produce each adjacent result panel.
\tcbset{manualbox/.style={enhanced,boxrule=.4pt,arc=2mm,
  colframe=BanglaGreen!35!white,colback=CodePaper,
  colbacktitle=BanglaGreen!9!white,coltitle=BanglaGreen,
  fonttitle=\small\sffamily\bfseries,left=3mm,right=3mm,top=2mm,bottom=2mm,
  before skip=5pt,after skip=5pt}}
\setminted{style=default,breaklines=true,breakanywhere=true}
\newminted[code]{latex}{fontsize=\small,samepage}
\newcommand*\manualcodetitle{Code}
\newcommand*\manualresulttitle{Result}
\newcounter{manualexample}
\newcommand*\manualexamplefile{\jobname-example-\number\value{manualexample}.tex}
\newenvironment{examplepair}
  {\VerbatimEnvironment\stepcounter{manualexample}%
   \begin{VerbatimOut}{\manualexamplefile}}
  {\end{VerbatimOut}%
   \begin{tcbraster}[raster columns=2,raster column skip=3mm,
     raster equal height=rows,raster valign=top]
   \begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
     \inputminted[fontsize=\footnotesize]{latex}{\manualexamplefile}
   \end{tcolorbox}
   \begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualresulttitle,colback=ResultPaper]
     \input{\manualexamplefile}
   \end{tcolorbox}
   \end{tcbraster}}

% Chapter previews use the actual memoir heading at book width, reduced to
% fit the result panel. Only the surrounding page whitespace is omitted.
\makeatletter
\newcommand*\manualchapterpreview[1]{%
  \resizebox{\linewidth}{!}{\begin{minipage}{5in}
    \setlength{\beforechapskip}{0pt}\setlength{\afterchapskip}{0pt}%
    \m@m@Andtrue\@makechapterhead{#1}%
  \end{minipage}}}
\newcommand*\manualsectionpreview[1]{%
  \resizebox{\linewidth}{!}{\begin{minipage}{5in}
    % Keep the chapter component live so its style appears in the preview.
    \renewcommand*\thesection{\thechapter.১}%
    {\secheadstyle{\@hangfrom{\@seccntformat{section}}#1\par}}%
  \end{minipage}}}
\makeatother
\begin{document}
\selectlanguage{bengali}
\renewcommand*\thefootnote{\number\value{footnote}}
\setcounter{chapter}{1}
\hypertarget{guide-english}{}
\phantomsection\label{manual:english}
\pdfbookmark[0]{English user guide}{manual-english}
\thispagestyle{empty}
\begin{center}
\includegraphics[width=.66\linewidth]{logo.png}\\[2pt]
{\Large\sffamily\color{BanglaGreen}Writing Bangla \& Assamese books with memoir}\\[5pt]
{Adib Hasan}\\[2pt]
{\small\href{https://groups.google.com/g/latexbangla}{\texttt{latexbangla@googlegroups.com}}}\\[3pt]
{25 October 2026\quad\textcolor{BanglaRed}{\textbullet}\quad Version 1.1}
\end{center}
Follow this guide in \hyperref[manual:bangla]{বাংলা} or
\hyperref[manual:assamese]{অসমীয়া}.

BOOKbangla is a document class for writing high-quality books in Bangla or
Assamese. Built on memoir, it provides chapter and section designs, worked
examples and exercises, and can be customized with memoir's full set of commands.
\LaTeX{}bangla handles the language, fonts and numbering; BOOKbangla brings these
together with the book's layout so you can focus on writing.

The design originated in \emph{Introduction to Combinatorics}.\footnote{Adib Hasan,
Joydeep Saha and Ahmed Zawad Chowdhury, \emph{Introduction to Combinatorics},
Vols.~1 and~2, Dimik Prokashoni, 2019.}
To start on Overleaf, make a copy of the
\href{https://www.overleaf.com/project/6adc6a64e207c9e858a5c4ba/share\#f620335030ef2a824fafcc0cfb1f6e2548f3d2154965545f}{demo project}.

BOOKbangla is free to use under LPPL 1.3c or later. If you use it to publish
a book, I would appreciate an acknowledgement of BOOKbangla and its author,
Adib Hasan.

\section{Quickstart}
Use \hologo{XeLaTeX} or \hologo{LuaLaTeX} with an updated \TeX{} Live 2024 or later
and \LaTeX{}bangla 2.1 or newer. Install the
contents of the package directory in your local TeX tree, keeping its
\texttt{code/} directory, or copy those files beside your main document.
The following is a complete starting point:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\documentclass[12pt,twoside]{bookbangla}
\setbanglamainfont{Kalpurush}
\title{আমার বই}
\author{লেখকের নাম}
\date{}
\begin{document}
\frontmatter
\maketitle
\tableofcontents*
\mainmatter
\chapter{শুরু}
এখান থেকে বইয়ের লেখা শুরু।
\backmatter
\end{document}
\end{code}
\end{tcolorbox}
Choose an installed Bangla font or load a font file using \LaTeX{}bangla's setters.
English fonts remain independent. For example, this optional line selects
an English font:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\setmainfont{TeX Gyre Pagella}
\end{code}
\end{tcolorbox}
Use \verb|\setbanglasansfont| and \verb|\setbanglamonofont| for separate
sans and mono families in the selected language. No quotation font is required.

For an Assamese book, add \texttt{language=assamese} to the \verb|\documentclass| options.
Bangla is the default. The font commands stay the same; choose a font that
includes ৰ and ৱ. Headings, numbering and reference names follow your choice.

The example in \texttt{examples/bangla/main.tex} includes a title page, contents,
a complete combinatorics chapter, exercises and bibliography.
Compile with LaTeX, Biber, then LaTeX twice more.

\section{Title pages and heading designs}
The title page uses memoir's ordinary \verb|\maketitle| and the
\verb|\title|, \verb|\author| and \verb|\date| metadata. Put
\verb|\maketitle| inside a \texttt{titlingpage} environment for a separate
page. Nothing is inserted automatically. Write your own \texttt{titlingpage}
and omit \verb|\maketitle| for a completely custom design; copyright text
also belongs to the document.

Choose a chapter style with memoir's \verb|\chapterstyle| command.
\texttt{classic} is the default. All four are suitable for black-and-white printing;
other memoir chapter styles remain available too. Use
\verb|\chapterstyle{default}| for memoir's normal chapter heading. This
changes chapter headings, not the page layout or section styling. See
\texttt{examples/chapter-styles.pdf} for full-page samples. The previews below
show the same chapter title in each design, reduced to fit the panels.
\begingroup
\let\chapter\manualchapterpreview
\begin{examplepair}
\chapterstyle{classic}
\chapter{গণনার শুরু}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{modern}
\chapter{গণনার শুরু}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{minimal}
\chapter{গণনার শুরু}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{ruled}
\chapter{গণনার শুরু}
\end{examplepair}
\endgroup

\subsection{Section designs}

Choose independently with \verb|\bookbanglasetup{section-style=...}|.
\texttt{classic} is the default; its \S{} marker appears only in the heading,
not in references or the contents. Use \texttt{section-style=\allowbreak default} for
memoir's normal section heading. Memoir's commands, including
\verb|\setsecheadstyle| and \verb|\setsecnumformat|, remain available for further
changes. Full-page samples are in \texttt{examples/section-styles.pdf}.
\begingroup
\let\section\manualsectionpreview
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=classic}
\section{পায়রার খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=modern}
\section{পায়রার খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=minimal}
\section{পায়রার খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=ruled}
\section{পায়রার খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\endgroup

\subsection{Make the design your own}

Use \verb|\bookbanglasetup{...}| to set the following options.

\begin{center}
\begin{tabular}{ll}
\toprule
Setting & Meaning\\
\midrule
\texttt{section-style} & Section design (default classic)\\
\texttt{accent-color} & Heading accents (default dark gray)\\
\texttt{box-frame-color} & Box borders and titles (default black)\\
\texttt{box-background-color} & Box backgrounds (default white)\\
\texttt{quote-font} & Quotation font commands (default Chorus/italic)\\
\bottomrule
\end{tabular}
\end{center}
These are BOOKbangla's own settings. For other adjustments, use memoir after
loading the class. Later explicit changes take precedence. For example:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\chapterstyle{modern} % Replace BOOKbangla's chapter style.
\pagestyle{plain}
\setlength{\parindent}{1em}
\setlength{\parskip}{0pt}
\end{code}
\end{tcolorbox}
The default trimmed page is 9.5 by 6.8 inches on A4 stock. Change trim size,
type block and margins using memoir, then call \verb|\checkandfixthelayout|.
Smaller paper options, such as \verb|a5paper|, use memoir's page dimensions
and margins instead.
For an A5 book without trimming:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\setstocksize{210mm}{148mm}
\settrimmedsize{210mm}{148mm}{*}
\settrims{0pt}{0pt}
\setlrmarginsandblock{20mm}{18mm}{*}
\setulmarginsandblock{22mm}{25mm}{*}
\checkandfixthelayout
\end{code}
\end{tcolorbox}
Running headers use the book title on even pages and the section mark on odd
pages. Customize them with memoir's page-style commands. The
\href{https://ctan.org/pkg/memoir}{memoir manual} describes these interfaces.

\section{Examples, statements and exercises}
An \texttt{example} is a numbered, breakable box. Its numbering restarts in
each chapter, and both ordinary labels and the \texttt{label} option
work:
\begin{examplepair}
\begin{example}[label=ex:weekdays]
আটজন বন্ধুর মধ্যে অন্তত দুজনের জন্ম একই বারে কেন?
\end{example}
\begin{solution}
সপ্তাহে সাতটি বার আছে।
\end{solution}
দেখো \autoref{ex:weekdays}।
\end{examplepair}
\texttt{solution} uses proof-style presentation and an end mark; give it an
optional heading with \verb|\begin{solution}[অন্য সমাধান]|. The ordinary
\texttt{proof} environment remains available, including \verb|\qedhere|.
Use \texttt{remark} for an unnumbered মন্তব্য.

\texttt{reminder} supplies the মনে রাখবে box with an optional replacement
title, and \texttt{diybox} supplies the নিজে করো box. For a formal statement,
\texttt{theorem} uses amsthm's ordinary plain style: a bold heading and italic
body, with its own chapter-based numbering. An optional argument adds the
theorem's name; ordinary labels and references work as usual:
\begin{examplepair}
\begin{theorem}[পায়রার খোপ নীতি]
\label{thm:pigeonhole}
তিনটি বস্তু দুটি খোপে রাখলে
কোনো খোপে অন্তত দুটি বস্তু থাকে।
\end{theorem}
\begin{proof}
প্রতি খোপে সর্বোচ্চ একটি বস্তু
রাখলে দুটি বস্তু রাখা যায়।
\end{proof}
দেখো \autoref{thm:pigeonhole}।
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\begin{reminder}
বস্তু ও খোপ আগে চিহ্নিত করো।
\end{reminder}
\begin{diybox}
চারটি বস্তু নিয়ে চেষ্টা করো।
\end{diybox}
\end{examplepair}
Define additional statement environments with \verb|\newtheorem| when needed,
choosing whether they share the theorem counter or have their own.

Each \texttt{exercise} is one problem, labelled সমস্যা. Use an ordinary
section to group problems:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\section{অনুশীলনী}
\end{code}
\end{tcolorbox}
\begin{examplepair}
\begin{exercise}[
  hint={মাসগুলোকে খোপ ধরো;
        $13>12$।}]
\label{ex:months}
তেরোজন মানুষের মধ্যে অন্তত দুজনের জন্ম একই মাসে, দেখাও।
\end{exercise}
\begin{exercise}
চারটি পূর্ণসংখ্যার মধ্যে দুটির
$3$ দিয়ে ভাগশেষ সমান, দেখাও।
\end{exercise}
দেখো \autoref{ex:months}।
\end{examplepair}
A supplied hint appears after the problem under ইঙ্গিত:. Without a hint,
only the problem is printed. Exercise numbering is separate from examples,
continues across sections, and restarts at each chapter. Both support
\verb|\label|, \verb|\ref| and \verb|\autoref|. The \texttt{cleveref} package also
uses translated names for these environments. Appendices follow memoir's
chapter numbering, localized by \LaTeX{}bangla. To number problems within
sections instead, use memoir's counter command in the preamble:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\counterwithin{exercise}{section}
\end{code}
\end{tcolorbox}
Use \verb|\counterwithout{exercise}{chapter}| for a continuous sequence across
the book. The same commands apply to the \texttt{example} counter.

\section{Quotations, lists and mathematics}
\begin{examplepair}
\begin{chapquote}[1em]{লেখক}
ছোট প্রশ্ন থেকেই বড় ধারণার জন্ম হয়।
\end{chapquote}
\end{examplepair}
The optional argument sets both side indents; the author’s name follows
the quotation. English uses TeX Gyre Chorus at 105\% scale by default; Bangla and Assamese
use the italic form of your chosen font. To choose another English quotation font:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\newfontfamily\quoteface{TeX Gyre Cursor}
\bookbanglasetup{quote-font={\quoteface\itshape}}
\end{code}
\end{tcolorbox}
\LaTeX{}bangla handles Bangla or Assamese within the quotation. A decorative
opening can use a drop cap:
\begin{examplepair}
\firstword{আ}{মরা} পরিচিত একটি
ধারণা দিয়ে শুরু করি। ছোট প্রশ্ন
থেকে অনেক বড় ধারণা জন্ম নেয়।
\end{examplepair}

\texttt{smartlist} uses a diamond marker by default. Its options are
\texttt{enumitem} options, so labels, margins and spacing can be changed locally:
\begin{examplepair}
\begin{smartlist}
\item বস্তুগুলো চিহ্নিত করো।
\item খোপগুলো গুনে দেখো।
\end{smartlist}
\begin{smartlist}[
  label=$\Rightarrow$,labelsep=.5em,
  leftmargin=2em,itemsep=0pt]
\item নিজের যুক্তি লিখে ফেলো।
\end{smartlist}
\end{examplepair}
Ordinary \texttt{itemize} and \texttt{enumerate} are unchanged.

AMS mathematics and proof support are loaded. Use \verb|\eqref| for equation
references with parentheses. Multiline displays may break across pages; use
\verb|\allowdisplaybreaks[0]| to prevent that. Graphics and table footnotes
are supported. For other features, use memoir or packages such as
\texttt{longtable}, \texttt{multicol} and \texttt{placeins}.

\section{Bibliography and package options}
Choose your bibliography package, style and resources in the document. The
class does not load \texttt{natbib} or \texttt{biblatex}; the example book uses
\texttt{biblatex} with Biber. It loads
\texttt{hyperref}; change link appearance with \verb|\hypersetup|. To change
\LaTeX{}bangla's numbering option, pass it before loading the class:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\PassOptionsToPackage{changecounternumbering=false}{latexbangla}
\documentclass{bookbangla}
\end{code}
\end{tcolorbox}

\smallskip
Copyright 2019, 2026 Adib Hasan. Maintained by Adib Hasan.
See \texttt{README} for the list of files.

\clearpage
% Keep page numbers continuous, but restart the translated guide's sections
% and demonstrations. Distinct labels and PDF anchors keep references local.
\renewcommand*\thesection{\arabic{section}}
\renewcommand*\thepage{\arabic{page}}
\renewcommand*\thefootnote{\arabic{footnote}}
\renewcommand*\theHsection{bangla.\number\value{section}}
\renewcommand*\theHexample{bangla.\number\value{example}}
\renewcommand*\theHexercise{bangla.\number\value{exercise}}
\renewcommand*\theHtheorem{bangla.\number\value{theorem}}
\setcounter{section}{0}
\setcounter{example}{0}
\setcounter{exercise}{0}
\setcounter{theorem}{0}
\renewcommand*\manualcodetitle{কোড}
\renewcommand*\manualresulttitle{ফলাফল}
\makeoddhead{manual}{\small\sffamily\color{BanglaGreen}BOOKbangla}{}%
  {\small\sffamily\color{BanglaInk}সংস্করণ ১.১\quad ব্যবহার নির্দেশিকা}
\hypertarget{guide-bangla}{}
\phantomsection\label{manual:bangla}
\pdfbookmark[0]{বাংলা ব্যবহার নির্দেশিকা}{manual-bangla}
\thispagestyle{empty}
\begin{center}
\includegraphics[width=.66\linewidth]{logo.png}\\[2pt]
{\Large\sffamily\color{BanglaGreen}memoir দিয়ে বাংলা ও অসমীয়া বই লেখা}\\[5pt]
{আদীব হাসান}\\[2pt]
{\small\href{https://groups.google.com/g/latexbangla}{\texttt{latexbangla@googlegroups.com}}}\\[3pt]
{২৫ অক্টোবর ২০২৬\quad\textcolor{BanglaRed}{\textbullet}\quad সংস্করণ ১.১}
\end{center}
এই নির্দেশিকা \hyperref[manual:english]{ইংরেজি} ও
\hyperref[manual:assamese]{অসমীয়াতেও} পড়তে পারেন।

BOOKbangla বাংলা বা অসমীয়ায় উচ্চমানের বই লেখার একটি ডকুমেন্ট ক্লাস।
memoir-এর ওপর ভিত্তি করে তৈরি এই ক্লাসে অধ্যায় ও পরিচ্ছেদের নকশার পাশাপাশি
উদাহরণ, সমাধান ও অনুশীলনী সাজানোর ব্যবস্থা আছে। memoir-এর সব কমান্ডই
ব্যবহার করতে পারেন, তাই বইটি নিজের পছন্দমতো সাজানো যায়। ভাষা, ফন্ট ও
নম্বর দেওয়ার কাজ করে \LaTeX{}bangla। BOOKbangla এই সুবিধাগুলোকে বইয়ের
বিন্যাসের সঙ্গে যুক্ত করে, যাতে আপনি লেখায় মন দিতে পারেন।

\emph{কম্বিনেটরিকসে হাতেখড়ি} বইয়ের জন্য তৈরি নকশা থেকেই BOOKbangla-এর শুরু।\footnote{আদীব হাসান,
জয়দীপ সাহা ও আহমেদ জাওয়াদ চৌধুরী, \emph{কম্বিনেটরিকসে হাতেখড়ি},
১ম ও ২য় খণ্ড, দ্বিমিক প্রকাশনী, ২০১৯।}
Overleaf-এ শুরু করতে \href{https://www.overleaf.com/project/6adc6a64e207c9e858a5c4ba/share\#f620335030ef2a824fafcc0cfb1f6e2548f3d2154965545f}{ডেমো প্রজেক্টটির}
একটি কপি তৈরি করুন।

BOOKbangla LPPL 1.3c বা পরবর্তী সংস্করণের অধীনে বিনামূল্যে ব্যবহার করতে পারেন।
এই ক্লাস দিয়ে প্রকাশিত বইয়ে স্বীকৃতিস্বরূপ BOOKbangla ও এর লেখক আদীব হাসানের
নাম উল্লেখ করলে এর নির্মাতা খুব খুশি হবেন।

\section{শুরু করুন}
\TeX{} Live 2024 বা পরবর্তী সংস্করণে \hologo{XeLaTeX} বা \hologo{LuaLaTeX}
ব্যবহার করুন। \LaTeX{}bangla ২.১ বা পরবর্তী
সংস্করণ ইনস্টল করা থাকতে হবে। প্যাকেজের ফাইলগুলো আপনার কম্পিউটারের স্থানীয়
TeX ট্রিতে ইনস্টল করুন, অথবা মূল ডকুমেন্টের পাশে রাখুন। দুই ক্ষেত্রেই
\texttt{code/} ফোল্ডারের বিন্যাস অক্ষত রাখুন।
শুরু করার জন্য নিচের সম্পূর্ণ ডকুমেন্টটি ব্যবহার করতে পারেন:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\documentclass[12pt,twoside]{bookbangla}
\setbanglamainfont{Kalpurush}
\title{আমার বই}
\author{লেখকের নাম}
\date{}
\begin{document}
\frontmatter
\maketitle
\tableofcontents*
\mainmatter
\chapter{শুরু}
এখান থেকে বইয়ের লেখা শুরু।
\backmatter
\end{document}
\end{code}
\end{tcolorbox}
\LaTeX{}bangla-এর ফন্ট নির্ধারণের কমান্ড দিয়ে ইনস্টল করা বাংলা ফন্ট বেছে নিতে
বা সরাসরি ফন্ট ফাইল লোড করতে পারেন। ইংরেজি ফন্ট আলাদাভাবে বেছে নেওয়া যায়।
যেমন, ইংরেজি ফন্ট বদলাতে চাইলে এই লাইনটি যোগ করতে পারেন:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\setmainfont{TeX Gyre Pagella}
\end{code}
\end{tcolorbox}
\verb|\setbanglasansfont| ও \verb|\setbanglamonofont| দিয়ে নির্বাচিত ভাষার
sans ও mono ফন্ট আলাদা করে বেছে নিতে পারেন। উদ্ধৃতির ফন্ট আলাদা করে নির্ধারণ করতে হয় না।

অসমীয়া বই লিখতে \verb|\documentclass|-এর অপশনে \texttt{language=assamese} দিন।
ডিফল্ট ভাষা বাংলা। ফন্টের কমান্ডগুলো একই থাকে; ৰ ও ৱ আছে এমন ফন্ট বেছে নিন।
শিরোনাম, নম্বর ও রেফারেন্সের নাম নির্বাচিত ভাষা অনুযায়ী দেখানো হয়।

সঙ্গে দেওয়া \texttt{examples/bangla/main.tex}-এ শিরোনাম পৃষ্ঠা, সূচিপত্র,
কম্বিনেটরিকসের একটি সম্পূর্ণ অধ্যায়, অনুশীলনী ও গ্রন্থসূত্র আছে। প্রথমে LaTeX,
তারপর Biber, এরপর আরও দুবার LaTeX চালিয়ে কম্পাইল করুন।

\section{শিরোনাম পৃষ্ঠা ও শিরোনামের নকশা}
শিরোনাম পৃষ্ঠাটি memoir-এর পরিচিত \verb|\maketitle| কমান্ড দিয়ে তৈরি হয়;
বইয়ের নাম, লেখক ও তারিখ আসে \verb|\title|, \verb|\author| ও \verb|\date|
থেকে। শিরোনামের জন্য আলাদা পৃষ্ঠা রাখতে \texttt{titlingpage} এনভায়রনমেন্টের ভেতরে
\verb|\maketitle| লিখুন। ক্লাস নিজে থেকে শিরোনাম পৃষ্ঠা যোগ করে না। সম্পূর্ণ নিজের
নকশা চাইলে \verb|\maketitle| বাদ দিয়ে \texttt{titlingpage}-এর ভেতরে সেটি
লিখুন। কপিরাইটের লেখাও ডকুমেন্টে নিজে যোগ করুন।

memoir-এর \verb|\chapterstyle| কমান্ড দিয়ে অধ্যায়ের নকশা বেছে নিন।
ডিফল্ট নকশা হলো \texttt{classic}। চারটি নকশাই সাদাকালো ছাপার উপযোগী;
memoir-এর অন্য নকশাগুলোও ব্যবহার করতে পারেন। memoir-এর সাধারণ অধ্যায়ের
শিরোনাম পেতে \verb|\chapterstyle{default}| লিখুন। এতে শুধু অধ্যায়ের শিরোনাম
বদলায়; পৃষ্ঠার বিন্যাস বা পরিচ্ছেদের নকশা বদলায় না। পুরো পৃষ্ঠায় নকশাগুলো
দেখতে \texttt{examples/chapter-styles.pdf} খুলুন। নিচে একই অধ্যায়ের শিরোনাম
চারটি নকশায় দেখানো হয়েছে; বক্সে ধরানোর জন্য আকার ছোট করা হয়েছে।
\begingroup
\let\chapter\manualchapterpreview
\begin{examplepair}
\chapterstyle{classic}
\chapter{গণনার শুরু}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{modern}
\chapter{গণনার শুরু}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{minimal}
\chapter{গণনার শুরু}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{ruled}
\chapter{গণনার শুরু}
\end{examplepair}
\endgroup

\subsection{পরিচ্ছেদের নকশা}

অধ্যায়ের নকশা থেকে স্বাধীনভাবে পরিচ্ছেদের নকশা বেছে নিতে
\verb|\bookbanglasetup{section-style=...}| ব্যবহার করুন।
ডিফল্ট হলো \texttt{classic}; এর \S{} চিহ্ন শুধু শিরোনামে থাকে, রেফারেন্সে বা
সূচিপত্রে নয়। memoir-এর সাধারণ পরিচ্ছেদের শিরোনাম পেতে
\texttt{section-style=\allowbreak default} ব্যবহার করুন। আরও পরিবর্তনের জন্য memoir-এর \verb|\setsecheadstyle| ও
\verb|\setsecnumformat|-এর মতো কমান্ড ব্যবহার করতে পারেন। পুরো পৃষ্ঠার নমুনা
আছে \texttt{examples/section-styles.pdf}-এ।
\begingroup
\let\section\manualsectionpreview
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=classic}
\section{পায়রার খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=modern}
\section{পায়রার খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=minimal}
\section{পায়রার খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=ruled}
\section{পায়রার খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\endgroup

\subsection{নিজের মতো করে সাজানো}

নিচের সেটিংগুলো বদলাতে \verb|\bookbanglasetup{...}| ব্যবহার করুন।

\begin{center}
\begin{tabular}{ll}
\toprule
সেটিং & কাজ\\
\midrule
\texttt{section-style} & পরিচ্ছেদের নকশা (ডিফল্ট classic)\\
\texttt{accent-color} & শিরোনামের নকশার রং (ডিফল্ট গাঢ় ধূসর)\\
\texttt{box-frame-color} & বক্সের সীমানা ও শিরোনাম (ডিফল্ট কালো)\\
\texttt{box-background-color} & বক্সের পটভূমি (ডিফল্ট সাদা)\\
\texttt{quote-font} & উদ্ধৃতির ফন্টের কমান্ড (ডিফল্ট Chorus/তির্যক)\\
\bottomrule
\end{tabular}
\end{center}
এগুলো BOOKbangla-এর নিজস্ব সেটিং। অন্য কিছু বদলাতে ক্লাস লোড করার পরে
memoir-এর কমান্ড ব্যবহার করুন। আপনার দেওয়া সেটিং ডিফল্ট সেটিংয়ের বদলে
কার্যকর হবে। যেমন:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\chapterstyle{modern} % অধ্যায়ের নকশা বদলান।
\pagestyle{plain}
\setlength{\parindent}{1em}
\setlength{\parskip}{0pt}
\end{code}
\end{tcolorbox}
ডিফল্ট বিন্যাসে A4 কাগজ ছাঁটার পর পৃষ্ঠার মাপ হয় ৯.৫ বাই ৬.৮ ইঞ্চি। memoir দিয়ে
ছাঁটার পরের মাপ, লেখার জায়গা ও মার্জিন বদলে \verb|\checkandfixthelayout|
চালান। \verb|a5paper|-এর মতো ছোট কাগজের অপশন দিলে memoir-এর পৃষ্ঠার মাপ
ও মার্জিন ব্যবহৃত হয়। কাগজ না কেটে সরাসরি A5 মাপের বইয়ের জন্য:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\setstocksize{210mm}{148mm}
\settrimmedsize{210mm}{148mm}{*}
\settrims{0pt}{0pt}
\setlrmarginsandblock{20mm}{18mm}{*}
\setulmarginsandblock{22mm}{25mm}{*}
\checkandfixthelayout
\end{code}
\end{tcolorbox}
জোড় পৃষ্ঠার ওপরে বইয়ের নাম এবং বিজোড় পৃষ্ঠার ওপরে পরিচ্ছেদের নম্বর ও
শিরোনাম থাকে। memoir-এর page-style কমান্ড দিয়ে এগুলো বদলাতে পারেন।
বিস্তারিত পাবেন \href{https://ctan.org/pkg/memoir}{memoir-এর নির্দেশিকায়}।

\section{উদাহরণ, উপপাদ্য ও অনুশীলনী}
\texttt{example} দিয়ে নম্বরযুক্ত বক্সে উদাহরণ লেখা যায়। বড় উদাহরণ হলে বক্সটি
একাধিক পৃষ্ঠা জুড়ে চলতে পারে। প্রতি অধ্যায়ে এর নম্বর নতুন করে শুরু হয়। সাধারণ
\verb|\label| কমান্ড ও \texttt{label} অপশন দুটোই ব্যবহার করা যায়:
\begin{examplepair}
\begin{example}[label=bn:weekdays]
আটজন বন্ধুর মধ্যে অন্তত দুজনের জন্ম একই বারে কেন?
\end{example}
\begin{solution}
সপ্তাহে সাতটি বার আছে।
\end{solution}
দেখো \autoref{bn:weekdays}।
\end{examplepair}
\texttt{solution} প্রমাণের মতো করে সমাধান সাজায় এবং শেষে সমাপ্তিচিহ্ন দেয়।
\verb|\begin{solution}[অন্য সমাধান]| দিয়ে শিরোনাম বদলাতে পারেন। পরিচিত
\texttt{proof} এনভায়রনমেন্ট ও \verb|\qedhere| কমান্ডও ব্যবহার করা যায়।
নম্বর ছাড়া মন্তব্য লিখতে \texttt{remark} ব্যবহার করুন।

\texttt{reminder} দিয়ে মনে রাখবে বক্স তৈরি হয়; ঐচ্ছিক আর্গুমেন্ট দিয়ে এর
শিরোনাম বদলাতে পারেন। নিজে করো বক্সের জন্য \texttt{diybox} ব্যবহার করুন। উপপাদ্যের জন্য
\texttt{theorem} ব্যবহার করুন। এতে amsthm-এর সাধারণ \texttt{plain} শৈলী
অনুযায়ী শিরোনাম গাঢ় ও মূল লেখা তির্যক হয়। উপপাদ্যের নম্বর আলাদাভাবে গণনা
করা হয় এবং প্রতি অধ্যায়ে নতুন করে শুরু হয়। ঐচ্ছিক আর্গুমেন্টে উপপাদ্যের নাম যোগ করা যায়; পরিচিত লেবেল ও
রেফারেন্সের কমান্ডও কাজ করে:
\begin{examplepair}
\begin{theorem}[পায়রার খোপ নীতি]
\label{bn:theorem}
তিনটি বস্তু দুটি খোপে রাখলে
কোনো খোপে অন্তত দুটি বস্তু থাকে।
\end{theorem}
\begin{proof}
প্রতি খোপে সর্বোচ্চ একটি বস্তু
রাখলে দুটি বস্তু রাখা যায়।
\end{proof}
দেখো \autoref{bn:theorem}।
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\begin{reminder}
বস্তু ও খোপ আগে চিহ্নিত করো।
\end{reminder}
\begin{diybox}
চারটি বস্তু নিয়ে চেষ্টা করো।
\end{diybox}
\end{examplepair}
আরও উপপাদ্য বা অনুরূপ এনভায়রনমেন্ট দরকার হলে \verb|\newtheorem| দিয়ে তৈরি
করুন। সেগুলোর নম্বর উপপাদ্যের সঙ্গে একই ধারায় চলবে, নাকি আলাদা হবে, তা
আপনিই বেছে নিতে পারেন।

প্রতিটি \texttt{exercise}-এ একটি সমস্যা লিখবেন; এর শিরোনাম হয় সমস্যা।
একগুচ্ছ সমস্যা সাজাতে সাধারণ পরিচ্ছেদ ব্যবহার করুন:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\section{অনুশীলনী}
\end{code}
\end{tcolorbox}
\begin{examplepair}
\begin{exercise}[
  hint={মাসগুলোকে খোপ ধরো;
        $13>12$।}]
\label{bn:months}
তেরোজন মানুষের মধ্যে অন্তত দুজনের জন্ম একই মাসে, দেখাও।
\end{exercise}
\begin{exercise}
চারটি পূর্ণসংখ্যার মধ্যে দুটির
$3$ দিয়ে ভাগশেষ সমান, দেখাও।
\end{exercise}
দেখো \autoref{bn:months}।
\end{examplepair}
ইঙ্গিত দিলে তা সমস্যার নিচে ইঙ্গিত: শিরোনামে ছাপা হয়। না দিলে শুধু
সমস্যাটিই থাকে। সমস্যা ও উদাহরণের নম্বর আলাদাভাবে গণনা করা হয়। সমস্যার
নম্বর পরিচ্ছেদ বদলালেও চলতে থাকে, তবে প্রতি অধ্যায়ে নতুন করে শুরু হয়। দুটোতেই \verb|\label|,
\verb|\ref| ও \verb|\autoref| ব্যবহার করা যায়। \texttt{cleveref}-ও এই এনভায়রনমেন্টগুলোর
অনূদিত নাম ব্যবহার করে। পরিশিষ্টে memoir-এর অধ্যায়ের নম্বর ব্যবহৃত হয়,
যা \LaTeX{}bangla নির্বাচিত ভাষায় দেখায়। প্রতি পরিচ্ছেদে সমস্যার
নম্বর নতুন করে শুরু করতে চাইলে প্রিঅ্যাম্বলে লিখুন:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\counterwithin{exercise}{section}
\end{code}
\end{tcolorbox}
পুরো বইয়ে সমস্যার নম্বর একটানা চালাতে
\verb|\counterwithout{exercise}{chapter}| ব্যবহার করুন। \texttt{example}
কাউন্টারের ক্ষেত্রেও একই কমান্ডগুলো প্রযোজ্য।

\section{উদ্ধৃতি, তালিকা ও গণিত}
\begin{examplepair}
\begin{chapquote}[1em]{লেখক}
ছোট প্রশ্ন থেকেই বড় ধারণার জন্ম হয়।
\end{chapquote}
\end{examplepair}
ঐচ্ছিক আর্গুমেন্ট দিয়ে উদ্ধৃতির দুই পাশের ফাঁকা জায়গা নির্ধারণ করা যায়;
শেষে লেখকের নাম থাকে। ডিফল্টভাবে ইংরেজিতে ১০৫\% স্কেলে TeX Gyre Chorus এবং বাংলা ও
অসমীয়ায় আপনার বেছে নেওয়া ফন্টের তির্যক রূপ ব্যবহৃত হয়। ইংরেজি উদ্ধৃতির ফন্ট বদলাতে:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\newfontfamily\quoteface{TeX Gyre Cursor}
\bookbanglasetup{quote-font={\quoteface\itshape}}
\end{code}
\end{tcolorbox}
উদ্ধৃতির ভেতরের বাংলা বা অসমীয়া লেখা \LaTeX{}bangla সামলায়। অনুচ্ছেদের
শুরুতে প্রথম অক্ষরটি বড় করে সাজাতে পারেন:
\begin{examplepair}
\firstword{আ}{মরা} পরিচিত একটি
ধারণা দিয়ে শুরু করি। ছোট প্রশ্ন
থেকে অনেক বড় ধারণা জন্ম নেয়।
\end{examplepair}

\texttt{smartlist}-এ ডিফল্টভাবে হীরকাকৃতির চিহ্ন থাকে। এতে \texttt{enumitem}-এর
অপশনগুলো ব্যবহার করে নির্দিষ্ট তালিকার চিহ্ন, মার্জিন ও ব্যবধান বদলাতে পারেন:
\begin{examplepair}
\begin{smartlist}
\item বস্তুগুলো চিহ্নিত করো।
\item খোপগুলো গুনে দেখো।
\end{smartlist}
\begin{smartlist}[
  label=$\Rightarrow$,labelsep=.5em,
  leftmargin=2em,itemsep=0pt]
\item নিজের যুক্তি লিখে ফেলো।
\end{smartlist}
\end{examplepair}
পরিচিত \texttt{itemize} ও \texttt{enumerate} আগের মতোই কাজ করে।

গণিত ও প্রমাণ লেখার জন্য AMS-এর প্যাকেজগুলো লোড করা আছে। বন্ধনীসহ সমীকরণের রেফারেন্স
দিতে \verb|\eqref| ব্যবহার করুন। একাধিক লাইনের সমীকরণ প্রয়োজনে পরের পৃষ্ঠায়
চলতে পারে; তা বন্ধ করতে \verb|\allowdisplaybreaks[0]| লিখুন। ছবি যোগ করা ও
সারণিতে পাদটীকা দেওয়াও যায়। অন্য সুবিধার জন্য memoir অথবা
\texttt{longtable}, \texttt{multicol}, \texttt{placeins}-এর মতো প্যাকেজ ব্যবহার করুন।

\section{গ্রন্থসূত্র ও প্যাকেজের অপশন}
গ্রন্থসূত্রের জন্য কোন প্যাকেজ, স্টাইল ও তথ্যের ফাইল ব্যবহার করবেন, তা ডকুমেন্টে নির্ধারণ করুন। ক্লাস
\texttt{natbib} বা \texttt{biblatex} লোড করে না; উদাহরণের বইয়ে
\texttt{biblatex} ও Biber ব্যবহার করা হয়েছে। ক্লাস \texttt{hyperref} লোড করে;
লিংকের রং ও বিন্যাস বদলাতে \verb|\hypersetup| ব্যবহার করুন। \LaTeX{}bangla-এর
কাউন্টারের নম্বরের অপশন বদলাতে ক্লাস লোড করার আগে সেটি দিন:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\PassOptionsToPackage{changecounternumbering=false}{latexbangla}
\documentclass{bookbangla}
\end{code}
\end{tcolorbox}

\smallskip
কপিরাইট ২০১৯, ২০২৬ আদীব হাসান। রক্ষণাবেক্ষণকারী আদীব হাসান।
ফাইলের তালিকা দেখুন \texttt{README}-তে।

\clearpage
\selectlanguage{assamese}
\renewcommand*\theHsection{assamese.\number\value{section}}
\renewcommand*\theHexample{assamese.\number\value{example}}
\renewcommand*\theHexercise{assamese.\number\value{exercise}}
\renewcommand*\theHtheorem{assamese.\number\value{theorem}}
\setcounter{section}{0}
\setcounter{example}{0}
\setcounter{exercise}{0}
\setcounter{theorem}{0}
\renewcommand*\manualcodetitle{কোড}
\renewcommand*\manualresulttitle{ফলাফল}
\makeoddhead{manual}{\small\sffamily\color{BanglaGreen}BOOKbangla}{}%
  {\small\sffamily\color{BanglaInk}সংস্কৰণ ১.১\quad ব্যৱহাৰ নিৰ্দেশিকা}
\hypertarget{guide-assamese}{}
\phantomsection\label{manual:assamese}
\pdfbookmark[0]{অসমীয়া ব্যৱহাৰ নিৰ্দেশিকা}{manual-assamese}
\thispagestyle{empty}
\begin{center}
\includegraphics[width=.66\linewidth]{logo.png}\\[2pt]
{\Large\sffamily\color{BanglaGreen}memoir-এৰে বাংলা আৰু অসমীয়া কিতাপ লিখক}\\[5pt]
{আদীব হাসান}\\[2pt]
{\small\href{https://groups.google.com/g/latexbangla}{\texttt{latexbangla@googlegroups.com}}}\\[3pt]
{২৫ অক্টোবৰ ২০২৬\quad\textcolor{BanglaRed}{\textbullet}\quad সংস্কৰণ ১.১}
\end{center}
এই নিৰ্দেশিকা \hyperref[manual:english]{ইংৰাজী} আৰু
\hyperref[manual:bangla]{বাংলাতো} পঢ়িব পাৰে।

BOOKbangla হৈছে বাংলা বা অসমীয়াত উচ্চমানৰ কিতাপ লিখাৰ এটা ডকুমেণ্ট ক্লাছ।
memoir-ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা এই ক্লাছত অধ্যায় আৰু পৰিচ্ছেদৰ নক্সাৰ
লগতে উদাহৰণ, সমাধান আৰু অনুশীলনী সজোৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। memoir-ৰ সকলো
কমাণ্ড ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, সেয়ে কিতাপখন নিজৰ পছন্দমতে সজাব পাৰে। ভাষা,
ফণ্ট আৰু নম্বৰ দিয়াৰ কাম \LaTeX{}bangla-ই কৰে। BOOKbangla-ই এই সুবিধাবোৰ
কিতাপৰ বিন্যাসৰ সৈতে একত্ৰ কৰে, যাতে আপুনি লিখাত মন দিব পাৰে।

\emph{কম্বিনেটরিকসে হাতেখড়ি} কিতাপৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা নক্সাৰ পৰাই BOOKbangla-ৰ আৰম্ভণি।\footnote{আদীব হাসান,
জয়দীপ সাহা আৰু আহমেদ জাওয়াদ চৌধুৰী, \emph{কম্বিনেটরিকসে হাতেখড়ি},
১ম আৰু ২য় খণ্ড, দ্বিমিক প্ৰকাশনী, ২০১৯।}
Overleaf-ত আৰম্ভ কৰিবলৈ \href{https://www.overleaf.com/project/6adc6a64e207c9e858a5c4ba/share\#f620335030ef2a824fafcc0cfb1f6e2548f3d2154965545f}{ডেমো প্ৰজেক্টটোৰ}
এটা কপি তৈয়াৰ কৰক।

BOOKbangla LPPL 1.3c বা পৰৱৰ্তী সংস্কৰণৰ অধীনত বিনামূলীয়াকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
ইয়াৰে প্ৰকাশ কৰা কিতাপত স্বীকৃতি হিচাপে BOOKbangla আৰু ইয়াৰ লেখক আদীব হাসানৰ
নাম উল্লেখ কৰিলে ইয়াৰ নিৰ্মাতা বৰ আনন্দিত হ'ব।

\section{আৰম্ভ কৰক}
হালনাগাদ \TeX{} Live 2024 বা পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত \hologo{XeLaTeX} অথবা \hologo{LuaLaTeX}
ব্যৱহাৰ কৰক। \LaTeX{}bangla ২.১ বা
পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ ইনষ্টল কৰা থাকিব লাগিব। পেকেজৰ ফাইলবোৰ আপোনাৰ কম্পিউটাৰৰ
স্থানীয় TeX ট্ৰীত ইনষ্টল কৰক, অথবা মূল ডকুমেণ্টৰ কাষত ৰাখক। দুয়ো ক্ষেত্ৰতে
\texttt{code/} ফ'ল্ডাৰৰ গঠন অক্ষুণ্ণ ৰাখিব। আৰম্ভ কৰিবলৈ তলৰ সম্পূৰ্ণ
ডকুমেণ্টটো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\documentclass[language=assamese,12pt,twoside]{bookbangla}
\setbanglamainfont{Kalpurush}
\title{মোৰ কিতাপ}
\author{লেখকৰ নাম}
\date{}
\begin{document}
\frontmatter
\maketitle
\tableofcontents*
\mainmatter
\chapter{আৰম্ভণি}
ইয়াৰ পৰা কিতাপৰ লিখনি আৰম্ভ।
\backmatter
\end{document}
\end{code}
\end{tcolorbox}
\LaTeX{}bangla-ৰ ফণ্ট নিৰ্ধাৰণৰ কমাণ্ডেৰে ইনষ্টল কৰা ফণ্ট বাছি ল'ব পাৰে,
অথবা পোনপটীয়াকৈ ফণ্ট ফাইল লোড কৰিব পাৰে। ইংৰাজী ফণ্ট পৃথককৈ বাছি ল'ব পাৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে, ইংৰাজী ফণ্ট সলনি কৰিব বিচাৰিলে এই শাৰীটো যোগ কৰক:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\setmainfont{TeX Gyre Pagella}
\end{code}
\end{tcolorbox}
\verb|\setbanglasansfont| আৰু \verb|\setbanglamonofont|-এৰে বাছনি কৰা ভাষাৰ
sans আৰু mono ফণ্ট পৃথককৈ নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে।
উদ্ধৃতিৰ ফণ্ট পৃথককৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

অসমীয়া কিতাপ লিখিবলৈ \verb|\documentclass|-ৰ বিকল্পত
\texttt{language=assamese} দিয়ক। ডিফল্ট ভাষা বাংলা।
ফণ্টৰ কমাণ্ডবোৰ একেই থাকে; ৰ আৰু ৱ থকা ফণ্ট বাছি লওক। শিৰোনাম, নম্বৰ আৰু
ৰেফাৰেন্সৰ নাম বাছনি কৰা ভাষা অনুসৰি দেখুওৱা হয়।

লগত দিয়া \texttt{examples/bangla/main.tex}-ত এখন বাংলা কিতাপৰ শিৰোনাম পৃষ্ঠা,
সূচীপত্ৰ, কম্বিনেটৰিক্সৰ এটা সম্পূৰ্ণ অধ্যায়, অনুশীলনী আৰু তথ্যসূত্ৰ আছে। প্ৰথমে
LaTeX, তাৰ পিছত Biber আৰু শেষত দুবাৰ LaTeX চলাই কম্পাইল কৰক।

\section{শিৰোনাম পৃষ্ঠা আৰু শিৰোনামৰ নক্সা}
শিৰোনাম পৃষ্ঠাটো memoir-ৰ চিনাকি \verb|\maketitle| কমাণ্ডেৰে তৈয়াৰ হয়;
কিতাপৰ নাম, লেখক আৰু তাৰিখ \verb|\title|, \verb|\author| আৰু \verb|\date|-ৰ
পৰা আহে। শিৰোনামৰ বাবে পৃথক পৃষ্ঠা ৰাখিবলৈ \texttt{titlingpage}
এনভায়ৰনমেণ্টৰ ভিতৰত \verb|\maketitle| লিখক। ক্লাছে নিজে শিৰোনাম পৃষ্ঠা
যোগ নকৰে। সম্পূৰ্ণ নিজৰ নক্সা বিচাৰিলে \verb|\maketitle| বাদ দি
\texttt{titlingpage}-ৰ ভিতৰত সেই নক্সা লিখক। কপিৰাইটৰ লিখনিও
ডকুমেণ্টত নিজে যোগ কৰক।

memoir-ৰ \verb|\chapterstyle| কমাণ্ডেৰে অধ্যায়ৰ নক্সা বাছি লওক।
ডিফল্ট নক্সা হৈছে \texttt{classic}। চাৰিওটা নক্সা ক'লা-বগা ছপাৰ উপযোগী;
memoir-ৰ আন নক্সাবোৰো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। memoir-ৰ সাধাৰণ অধ্যায়ৰ শিৰোনাম
পাবলৈ \verb|\chapterstyle{default}| লিখক। ইয়াৰ ফলত কেৱল অধ্যায়ৰ শিৰোনাম
সলনি হয়; পৃষ্ঠাৰ বিন্যাস বা পৰিচ্ছেদৰ নক্সা সলনি নহয়। সম্পূৰ্ণ পৃষ্ঠাত
নক্সাবোৰ চাবলৈ \texttt{examples/chapter-styles.pdf} খোলক। তলত একেটা অধ্যায়ৰ
শিৰোনাম চাৰিটা নক্সাত দেখুওৱা হৈছে; বক্সত ধৰাবলৈ আকাৰ সৰু কৰা হৈছে।
\begingroup
\let\chapter\manualchapterpreview
\begin{examplepair}
\chapterstyle{classic}
\chapter{গণনাৰ আৰম্ভণি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{modern}
\chapter{গণনাৰ আৰম্ভণি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{minimal}
\chapter{গণনাৰ আৰম্ভণি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\chapterstyle{ruled}
\chapter{গণনাৰ আৰম্ভণি}
\end{examplepair}
\endgroup

\subsection{পৰিচ্ছেদৰ নক্সা}

অধ্যায়ৰ নক্সাৰ পৰা স্বাধীনভাৱে পৰিচ্ছেদৰ নক্সা বাছিবলৈ
\verb|\bookbanglasetup{section-style=...}| ব্যৱহাৰ কৰক।
ডিফল্ট হৈছে \texttt{classic}; ইয়াৰ \S{} চিহ্ন কেৱল শিৰোনামত থাকে,
ৰেফাৰেন্সত বা সূচীপত্ৰত নহয়। memoir-ৰ সাধাৰণ পৰিচ্ছেদৰ শিৰোনাম পাবলৈ
\texttt{section-style=\allowbreak default} ব্যৱহাৰ কৰক। অধিক পৰিৱৰ্তনৰ বাবে memoir-ৰ
\verb|\setsecheadstyle| আৰু \verb|\setsecnumformat|-ৰ দৰে কমাণ্ড ব্যৱহাৰ
কৰিব পাৰে। সম্পূৰ্ণ পৃষ্ঠাৰ নমুনা চাবলৈ
\texttt{examples/\allowbreak section-styles.pdf} খোলক।
\begingroup
\let\section\manualsectionpreview
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=classic}
\section{পাৰ চৰাইৰ খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=modern}
\section{পাৰ চৰাইৰ খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=minimal}
\section{পাৰ চৰাইৰ খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\bookbanglasetup{
  section-style=ruled}
\section{পাৰ চৰাইৰ খোপ নীতি}
\end{examplepair}
\endgroup

\subsection{নিজৰ মতে সজাওক}
তলৰ ছেটিংবোৰ সলনি কৰিবলৈ \verb|\bookbanglasetup{...}| ব্যৱহাৰ কৰক।
\begin{center}
\begin{tabular}{ll}
\toprule
ছেটিং & কাম\\
\midrule
\texttt{section-style} & পৰিচ্ছেদৰ নক্সা (ডিফল্ট classic)\\
\texttt{accent-color} & শিৰোনামৰ নক্সাৰ ৰং (ডিফল্ট গাঢ় ধূসৰ)\\
\texttt{box-frame-color} & বক্সৰ সীমা আৰু শিৰোনাম (ডিফল্ট ক'লা)\\
\texttt{box-background-color} & বক্সৰ পটভূমি (ডিফল্ট বগা)\\
\texttt{quote-font} & উদ্ধৃতিৰ ফণ্টৰ কমাণ্ড (ডিফল্ট Chorus/হেলনীয়া)\\
\bottomrule
\end{tabular}
\end{center}
এইবোৰ BOOKbangla-ৰ নিজা ছেটিং। আন কিবা সলনি কৰিবলৈ ক্লাছ লোড কৰাৰ পিছত
memoir-ৰ কমাণ্ড ব্যৱহাৰ কৰক। আপুনি দিয়া ছেটিং ডিফল্ট ছেটিঙৰ সলনি
কাৰ্যকৰী হ'ব। উদাহৰণস্বৰূপে:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\chapterstyle{modern} % অধ্যায়ৰ নক্সা সলনি কৰক।
\pagestyle{plain}
\setlength{\parindent}{1em}
\setlength{\parskip}{0pt}
\end{code}
\end{tcolorbox}
ডিফল্ট বিন্যাসত A4 কাগজ কটাৰ পিছত পৃষ্ঠাৰ মাপ হয় ৯.৫ বাই ৬.৮ ইঞ্চি।
memoir-এৰে কটাৰ পিছৰ মাপ, লিখনিৰ ঠাই আৰু মাৰ্জিন সলনি কৰি
\verb|\checkandfixthelayout| চলাওক। \verb|a5paper|-ৰ দৰে সৰু কাগজৰ বিকল্প
দিলে memoir-ৰ পৃষ্ঠাৰ মাপ আৰু মাৰ্জিন ব্যৱহাৰ হয়। কাগজ নকটাকৈ পোনে পোনে
A5 মাপৰ কিতাপৰ বাবে:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\setstocksize{210mm}{148mm}
\settrimmedsize{210mm}{148mm}{*}
\settrims{0pt}{0pt}
\setlrmarginsandblock{20mm}{18mm}{*}
\setulmarginsandblock{22mm}{25mm}{*}
\checkandfixthelayout
\end{code}
\end{tcolorbox}
যুগ্ম পৃষ্ঠাৰ ওপৰত কিতাপৰ নাম আৰু অযুগ্ম পৃষ্ঠাৰ ওপৰত পৰিচ্ছেদৰ নম্বৰ তথা
শিৰোনাম থাকে। memoir-ৰ page-style কমাণ্ডেৰে এইবোৰ সলনি কৰিব পাৰে।
সবিশেষ \href{https://ctan.org/pkg/memoir}{memoir-ৰ নিৰ্দেশিকাত} পাব।

\section{উদাহৰণ, উপপাদ্য আৰু অনুশীলনী}
\texttt{example}-এৰে নম্বৰযুক্ত বক্সত উদাহৰণ লিখিব পাৰে। দীঘল উদাহৰণৰ বক্স
একাধিক পৃষ্ঠাজুৰি চলিব পাৰে। প্ৰতিটো অধ্যায়ত ইয়াৰ নম্বৰ নতুনকৈ আৰম্ভ হয়।
সাধাৰণ \verb|\label| কমাণ্ড আৰু \texttt{label} বিকল্প দুয়োটা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে:
\begin{examplepair}
\begin{example}[label=as:weekdays]
আঠজন বন্ধুৰ ভিতৰত অন্তত দুজনৰ জন্ম একেটা বাৰত কিয় হয়?
\end{example}
\begin{solution}
সপ্তাহত সাতটা বাৰ আছে।
\end{solution}
\autoref{as:weekdays} চোৱা।
\end{examplepair}
\texttt{solution}-এ প্ৰমাণৰ দৰে সমাধান সজায় আৰু শেষত সমাপ্তিচিহ্ন দিয়ে।
\verb|\begin{solution}[আন এটা সমাধান]| লিখি শিৰোনাম সলনি কৰিব পাৰে।
সাধাৰণ \texttt{proof} এনভায়ৰনমেণ্ট আৰু \verb|\qedhere| কমাণ্ডো ব্যৱহাৰ
কৰিব পাৰে। নম্বৰ নথকা মন্তব্য লিখিবলৈ \texttt{remark} ব্যৱহাৰ কৰক।

\texttt{reminder}-এ মনত ৰাখিবা বক্স তৈয়াৰ কৰে; ঐচ্ছিক আৰ্গুমেণ্টেৰে ইয়াৰ
শিৰোনাম সলনি কৰিব পাৰে। নিজে কৰা বক্সৰ বাবে \texttt{diybox} ব্যৱহাৰ কৰক। উপপাদ্যৰ
বাবে \texttt{theorem} ব্যৱহাৰ কৰক। ইয়াত amsthm-ৰ সাধাৰণ \texttt{plain}
শৈলী অনুসৰি শিৰোনাম গাঢ় আৰু মূল লিখনি হেলনীয়া হয়। উপপাদ্যৰ নম্বৰ পৃথককৈ
গণনা কৰা হয় আৰু প্ৰতিটো অধ্যায়ত নতুনকৈ আৰম্ভ হয়। ঐচ্ছিক আৰ্গুমেণ্টত উপপাদ্যৰ নাম যোগ কৰিব পাৰে; সাধাৰণ লেবেল
আৰু ৰেফাৰেন্সৰ কমাণ্ডবোৰো কাম কৰে:
\begin{examplepair}
\begin{theorem}[পাৰ চৰাইৰ খোপ নীতি]
\label{as:theorem}
তিনিটা বস্তু দুটা খোপত ৰাখিলে
কোনো এটা খোপত অন্তত দুটা বস্তু থাকে।
\end{theorem}
\begin{proof}
প্ৰতিটো খোপত সৰ্বাধিক এটা বস্তু
ৰাখিলে দুটা বস্তু ৰাখিব পাৰি।
\end{proof}
\autoref{as:theorem} চোৱা।
\end{examplepair}
\begin{examplepair}
\begin{reminder}
বস্তু আৰু খোপ আগতে চিনাক্ত কৰা।
\end{reminder}
\begin{diybox}
চাৰিটা বস্তু লৈ চেষ্টা কৰা।
\end{diybox}
\end{examplepair}
অধিক উপপাদ্য বা অনুৰূপ এনভায়ৰনমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হ'লে \verb|\newtheorem|-এৰে
তৈয়াৰ কৰক। সেইবোৰৰ নম্বৰ উপপাদ্যৰ সৈতে একে ক্ৰমত চলিব নে পৃথক হ'ব,
সেইটো আপুনি বাছি ল'ব পাৰে।

প্ৰতিটো \texttt{exercise}-ত এটা সমস্যা লিখিব; ইয়াৰ শিৰোনাম হয় সমস্যা।
কেইবাটাও সমস্যা একেলগে সজাবলৈ সাধাৰণ পৰিচ্ছেদ ব্যৱহাৰ কৰক:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\section{অনুশীলনী}
\end{code}
\end{tcolorbox}
\begin{examplepair}
\begin{exercise}[
  hint={মাহবোৰক খোপ বুলি ধৰা;
        $13>12$।}]
\label{as:months}
তেৰজন মানুহৰ ভিতৰত অন্তত দুজনৰ জন্ম একেটা মাহত হয়, দেখুওৱা।
\end{exercise}
\begin{exercise}
চাৰিটা পূৰ্ণসংখ্যাৰ ভিতৰত দুটাক
$3$-ৰে ভাগ কৰিলে ভাগশেষ সমান হয়, দেখুওৱা।
\end{exercise}
\autoref{as:months} চোৱা।
\end{examplepair}
ইংগিত দিলে সেয়া সমস্যাৰ তলত ইংগিত: শিৰোনামেৰে ছপা হয়। নিদিলে কেৱল
সমস্যাটো থাকে। সমস্যা আৰু উদাহৰণৰ নম্বৰ পৃথককৈ গণনা কৰা হয়। সমস্যাৰ নম্বৰ
পৰিচ্ছেদ সলনি হ'লেও চলি থাকে, কিন্তু প্ৰতিটো অধ্যায়ত নতুনকৈ আৰম্ভ হয়। দুয়োটাতে \verb|\label|,
\verb|\ref| আৰু \verb|\autoref| ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। \texttt{cleveref}-য়ো এই এনভায়ৰনমেণ্টবোৰৰ
অনূদিত নাম ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিশিষ্টত memoir-ৰ অধ্যায়ৰ নম্বৰ ব্যৱহাৰ হয়, যিটো \LaTeX{}bangla-ই বাছনি কৰা ভাষাত দেখুৱায়।
প্ৰতিটো পৰিচ্ছেদত সমস্যাৰ নম্বৰ পুনৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ প্ৰিঅ্যাম্বলত লিখক:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\counterwithin{exercise}{section}
\end{code}
\end{tcolorbox}
গোটেই কিতাপত সমস্যাৰ নম্বৰ একেৰাহে চলাবলৈ
\verb|\counterwithout{exercise}{chapter}| ব্যৱহাৰ কৰক। \texttt{example}
কাউণ্টাৰৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কমাণ্ডবোৰ প্ৰযোজ্য।

\section{উদ্ধৃতি, তালিকা আৰু গণিত}
\begin{examplepair}
\begin{chapquote}[1em]{লেখক}
সৰু প্ৰশ্নৰ পৰাই ডাঙৰ ধাৰণাৰ জন্ম হয়।
\end{chapquote}
\end{examplepair}
ঐচ্ছিক আৰ্গুমেণ্টেৰে উদ্ধৃতিৰ দুয়োফালৰ খালী ঠাই নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে;
শেষত লেখকৰ নাম থাকে। ডিফল্ট হিচাপে ইংৰাজীত ১০৫\% স্কেলত TeX Gyre Chorus আৰু বাংলা বা
অসমীয়াত আপোনাৰ বাছনিৰ ফণ্টৰ হেলনীয়া ৰূপ ব্যৱহাৰ হয়। ইংৰাজী উদ্ধৃতিৰ ফণ্ট সলনি কৰিবলৈ:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\newfontfamily\quoteface{TeX Gyre Cursor}
\bookbanglasetup{quote-font={\quoteface\itshape}}
\end{code}
\end{tcolorbox}
উদ্ধৃতিৰ ভিতৰৰ বাংলা বা অসমীয়া লিখনিৰ ফণ্ট \LaTeX{}bangla-ই নিৰ্ধাৰণ কৰে। অনুচ্ছেদৰ আৰম্ভণিত
প্ৰথম আখৰটো ডাঙৰকৈ সজাব পাৰে:
\begin{examplepair}
\firstword{আ}{মি} চিনাকি এটা
ধাৰণাৰে আৰম্ভ কৰোঁ। সৰু প্ৰশ্নৰ
পৰা বহু ডাঙৰ ধাৰণাৰ জন্ম হয়।
\end{examplepair}

\texttt{smartlist}-ত ডিফল্টভাৱে হীৰাকৃতিৰ চিহ্ন থাকে। ইয়াত
\texttt{enumitem}-ৰ বিকল্পবোৰ ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্দিষ্ট তালিকাৰ চিহ্ন, মাৰ্জিন
আৰু ব্যৱধান সলনি কৰিব পাৰে:
\begin{examplepair}
\begin{smartlist}
\item বস্তুবোৰ চিনাক্ত কৰা।
\item খোপবোৰ গণনা কৰা।
\end{smartlist}
\begin{smartlist}[
  label=$\Rightarrow$,labelsep=.5em,
  leftmargin=2em,itemsep=0pt]
\item নিজৰ যুক্তি লিখি পেলোৱা।
\end{smartlist}
\end{examplepair}
সাধাৰণ \texttt{itemize} আৰু \texttt{enumerate} আগৰ দৰেই কাম কৰে।

গণিত আৰু প্ৰমাণ লিখিবলৈ AMS-ৰ পেকেজবোৰ লোড কৰা আছে। বন্ধনীৰ সৈতে সমীকৰণৰ ৰেফাৰেন্স
দিবলৈ \verb|\eqref| ব্যৱহাৰ কৰক। একাধিক শাৰীৰ সমীকৰণ প্ৰয়োজন হ'লে পৰৱৰ্তী পৃষ্ঠাত
চলিব পাৰে; সেয়া বন্ধ কৰিবলৈ \verb|\allowdisplaybreaks[0]| লিখক। ছবি যোগ কৰা
আৰু সাৰণীত পাদটীকা দিয়াও যায়। আন সুবিধাৰ বাবে memoir অথবা
\texttt{longtable}, \texttt{multicol}, \texttt{placeins}-ৰ দৰে পেকেজ ব্যৱহাৰ কৰক।

\section{তথ্যসূত্ৰ আৰু পেকেজৰ বিকল্প}
তথ্যসূত্ৰৰ বাবে কোন পেকেজ, ষ্টাইল আৰু তথ্যৰ ফাইল ব্যৱহাৰ কৰিব, সেয়া ডকুমেণ্টত নিৰ্ধাৰণ কৰক। ক্লাছে
\texttt{natbib} বা \texttt{biblatex} লোড নকৰে; উদাহৰণৰ কিতাপত
\texttt{biblatex} আৰু Biber ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ক্লাছে \texttt{hyperref} লোড কৰে;
লিংকৰ ৰং আৰু বিন্যাস সলনি কৰিবলৈ \verb|\hypersetup| ব্যৱহাৰ কৰক। \LaTeX{}bangla-ৰ
কাউণ্টাৰৰ নম্বৰৰ বিকল্প সলনি কৰিবলৈ ক্লাছ লোড কৰাৰ আগতে সেইটো দিয়ক:
\begin{tcolorbox}[manualbox,title=\manualcodetitle]
\begin{code}
\PassOptionsToPackage{changecounternumbering=false}{latexbangla}
\documentclass[language=assamese]{bookbangla}
\end{code}
\end{tcolorbox}

\smallskip
কপিৰাইট ২০১৯, ২০২৬ আদীব হাসান। ৰক্ষণাবেক্ষণকাৰী আদীব হাসান।
ফাইলৰ তালিকা \texttt{README}-ত চাওক।
\end{document}
